Roman ve teknoloji – Yeni Şafak

ERDEM DÖNMEZ

Teknoloji, doğası gereği tabiatla uyum sağlayamayan, bundan dolayı çevresini denetim altında tutmayı amaçlayan insanoğlunun ürettiği maddi kültürün bütününü ifade eder. Bilhassa Endüstri Devrimi’nden sonrasında yaşamı kolaylaştırmaktan oldukça yaşamı tanımlayan bir gerçekliğe dönüşen teknoloji, üretim-tüketim ilişkilerinin ve gereksinimler hiyerarşisinin değişimi ile devamlı ilerleme fikrini getirerek yeni bir sosyolojinin doğuşuna zemin hazırlar. Toplumlar bir taraftan tekniğin karşı konulamaz gücüne uyum sağlamaya çabalarken öteki taraftan bu durdurulamaz ilerlemenin gerekliliğini ve neticelerini sorgular. Başlangıçta tabiata uyum sağlama hareketi olarak insan doğasının bir gerekliliğiyken zaman içinde tabiatı denetleyen ve onu alt eden bir gerçekliğe dönüşen teknolojiyi sorgulamak, felsefe başta olmak suretiyle sosyoloji, ekonomi, tanrı bilim ve edebiyat alanlarında yeni anlamlar kazanır. Buna gore fikir ve yaşamı idrak etme biçimleri üstünden felsefe; metinlerin basımı, yayılımı ve cemiyet üstündeki tesirleri çerçevesinde sosyoloji, değişen ekonomik ilişkiler ve arz-talep dengesi bağlamında ekonomi teknolojik ilerlemenin toplumsal ve beşerî bilimlerdeki tesirleri olarak değerlendirilebilir. Edebiyat da söz mevzusu tesir alanı içerisindedir. Bilhassa modernleşmenin bir sonucu olarak ortaya çıkan roman, teknoloji ile doğan yeni gerçeklik anlayışının yanı sıra fert, cemiyet, fikir ve inanç noktasında gerçekleşen yenilikleri yansıtmak bakımından açılım kazanır. Ek olarak teknoloji ile hız kazanan basım-yayın faaliyetlerinin bir sonucu olarak yeni bir okur kitlesi de üreten roman ile teknoloji arasındaki ilişkiyi incelemek, bilhassa modernleşen toplumlarda romanın tesir alanını saptamak bakımından son aşama önemlidir.

Çağdaş Türk Romanında Teknolojik GerçekliknKoray ÜstünnNobel Akademin2022/201 sayfa

Modern Türk Romanında Teknolojik GerçekliknKoray ÜstünnNobel Akademin2022/201 sayfa

TEKNOLOJİYİ ROMANLA YORUMLAMA GİRİŞİMİ

Koray Üstün, Modern Türk Romanında Teknolojik Gerçeklik adlı çalışmasında yaşamın her alanına yayılan, yeni bir düşünme ve yaşam seçimi kuran hızla gelişen teknolojinin edebî üretimin şekil ve içeriğini iyi mi etkilediğini, kurgusal gerçeklik algısını iyi mi dönüştürdüğünü sorguluyor. Üç bölümden oluşan çalışmasında Üstün, ilk olarak hızla gelişen teknolojinin kavramsal sınırlarını çizmeye çalışıyor; bilim ve teknoloji alanının toplumsal etkilerini değerlendirmekle beraber teknoloji üstünden gelişen felsefi anlayışı genel çerçevede okurun dikkatine sunuyor. “Roman ve Teknoloji” başlıklı ikinci bölüm, geniş ölçekte bir çalışmanın özeti olarak okunabiliyor. Burada ilk olarak teknik ilerlemenin bir ürünü olarak değerlendirilebilen romanın teknoloji ile direkt ya da dolaylı; sadece mecburi halde ilişki kurduğu gerçeği dikkate alınarak türe teknoloji merkezli bir yaklaşım getiriliyor. Bilhassa Türk edebiyatının evrelerinde hızla gelişen teknolojinin iyi mi algılandığını, teknik bilginin Divan şiirinden itibaren edebiyatta iyi mi göründüğünü inceleyen yazar, Batılılaşma sonrasında hızla gelişen teknolojinin Türk edebiyatında iyi mi açılım kazandığını değerlendiriyor. Hem roman türünün hem de teknik bilginin Türk toplumuna dahil olduğu 19. yüzyılda Ahmet Mithat Efendi’nin edebiyatta, Baha Tevfik, Beşir Fuat ve Celal Nuri’nin düşüncede teknolojiyi iyi mi algılayıp yorumladığı tartışılarak bu devrin teknolojik değerler çerçevesinde değişik bir halde okunabilmesine kapı aralanıyor. Batılılaşmanın yalnız alafrangalıkla değil, bilim ve teknolojiyle kurulan ilişkiler üstünden değerlendirilebileceğini vurgulayan çalışmada Türk modernleşmesine yönelik yorumlara roman merkezli yeni bir bakış kazandırılıyor. Bu çerçevede Türk romanının bir edebî metin olmanın oldukça ötesinde anlamlar taşımış olduğu da dikkatlere sunuluyor.

Çalışmada Türk romanının dönemlere gore teknolojik gelişmeye yaklaşımı ana akım örneklerin dışına da taşarak ortaya konuyor. Bilhassa tarıma makinenin girmesi, fabrikaların kurulmasıyla üretim sürecinin değişmesi, kentleşmenin yanı sıra gecekondulaşmanın hızlanması ve bunlara bağlı olarak ortaya çıkan toplumsal tabakalaşma teknoloji merkezli değerlendirilirken tüm bu yeniliklerin gerçeklik algısını iyi mi dönüştürdüğü tartışılıyor. Üstün, “Teknoloji, yalnızca bir data türü değil, üretimsel zincirin her aşamasına sirayet eden bir anahtardır. Türk toplumu bu anahtarı geç elde etmiş, elde etmesinin peşinden da bu anahtarla yanlış kapıları zorlamıştır. Anahtar metaforu üstünden devam edilecek olursa her yanlış kapıda bir problemle karşılaşılmış ve sonunda anahtara uygun kapı bulunduğunda -yorgunluktan olsa gerek- ilerlememek ve durağan(durgun) kalmak tercih edilmiştir. Türk romanına akseden teknoloji, işte bu kapıyı zorlama ve durağan(durgun) kalma sahnelerinde kendini gösterir” ifadeleriyle Türk romanında hızla gelişen teknolojinin algılanma ve uygulanma biçimini içinde bulunulan “uygarlık krizinin” bir sonucu olarak değerlendiriyor. Yazar ek olarak roman-teknoloji ilişkisinin kültür değişmeleri odağında, iktidar ilişkileri çerçevesinde ve hızla gelişen teknolojinin çevresel sonuçlarının da merkeze alındığı bir perspektifte değerlendirilmesi icap ettiğini belirtiyor. Çalışmada Türk gerçekçi romanında çoğunlukla kullanılan saat, elektrik, otomobil, otobüs, telefon, radyo, tv ve dikiş makinesinin hangi romanlarda ve hangi dikkatle kullanıldığı da dikkat çekici tespitler içinde içeriyor.

TEKNOLOJİ ODAKLI ROMAN İNCELEMELERİ

Çalışmanın son kısmı teknoloji merkezli okumaya örnek sunuyor. Son birkaç yıl içinde piyasaya sürülen Mehmet Eroğlu’nun Meraklı Insanın On Günü, Ayfer Tunç’un Osman, Latife Tekin’in Manves City ve Ahmet Büke’nin Deli İbram Divanı adlı romanlarını teknoloji odağında okuyan Üstün, teknik ilerlemenin son safhasını temsil eden bu yıllarda hızla gelişen teknolojinin romanın gerçeklik algısını, içeriğini, teknik kurgusunu ve söylem biçimini ne seviyede etkilediğini okurun dikkatine sunuyor. Devamlı gelişmekte olan hızla gelişen teknolojinin edebî bir araştırma çerçevesinde sabitlenmesi adına uygar roman örneklerinin tercih edilmesi, çalışmanın emsalsiz ve güncel tarafına işaret ediyor.

Yoruma kapalı.

Bu web sitesi deneyiminizi geliştirmek için çerezleri kullanır. Bununla iyi olduğunuzu varsayacağız, ancak isterseniz vazgeçebilirsiniz. Kabul etmek Mesajları Oku

Gizlilik ve Çerez Politikası
Ne Demek - Bursa son dakika - Ehliyet Sınavı Çıkmış Sorular - Paket Arıtma - Gebze implant diş - Kulis haber -
sesli sohbet elektronik sigara cam
Bebek Bakıcısı - Omegle - Sohbet Odaları - Omegla - Görüntülü Sohbet - Kaynak Otomasyon Sistemleri -
deneme bonusu radabet giriş Puff langstoninstitute.org gaziantep bayan escort antep escort